Staartenfokprogramma SSN
De Nederlandse overheid voert een beleid wat het aantal ingrepen bij dieren zoveel mogelijk beperkt. Dit om het dierenwelzijn te optimaliseren. Het SSN ondersteunt dit streven. Bij onze schapen vallen twee ingrepen direct op; de oornummers en de, bij de meeste suffolk schapen, afwezige staart. Op termijn kunnen we mogelijk de oornummers vervangen door een chip. De overheid staat dit nu nog niet toe. Wel mochten SSN leden, bij uitzondering na 2008, de staarten van de lammeren nog met een elastiek couperen. Die ontheffing was toegezegd tot 2028.
Op 3 februari 2025 is echter een brief ontvangen van mevr. M. van der Kaaij, senior inspecteur van het domein dierenwelzijn bij de NVWA. Daarin werd aangegeven dat het couperen middels een elastiek, vanaf voornoemde datum, niet meer is toegestaan. Couperen van de staart is per 3 februari 2025 uitsluitend nog middels een medische ingreep door een dierenarts toegestaan, en wel tot 2028.
Waarom kregen we in 2008 deze tijdelijke ontheffing op het coupeerverbod?
Veel schapenhouders kennen de aantasting door maden bij hun schapen. Vleesvliegen leggen op vochtige plekken in de wol eitjes, waar maden uit geboren worden (myasis). Dat is voor het schaap erg pijnlijk en kan leiden tot flinke wonden, die bij een te late signalering zelfs tot de dood kunnen leiden. De eitjes worden vaak rondom de staart afgezet. De kans daarop bij een achterhand die vuil en nat is, is significant groter. Een lange bewolde en vervuilde staart is voor een schaap moeilijk op te tillen, wat de kans op verdere vervuiling en dus het risico op myasis doet toenemen.. Zo is de staart een ideale broedplaats voor de vleesvlieg. Gezien het feit dat de suffolk een relatief lange staart heeft, die dus eerder bevuild raakt, heeft het stamboek indertijd de tijdelijke ontheffing gekregen van het coupeerverbod.
Dat is mede te danken aan de onderzoeken die uitgevoerd zijn door het Van Hall Instituut en de Wageningen Universiteit.
Het onderzoek van het Van Hall Instituut, dat in het jaar 2000 is uitgevoerd, was gericht op het in kaart brengen van de effecten van het coupeerverbod op de gezondheid en vruchtbaarheid van het Suffolk schaap.
Het onderzoek maakte duidelijk dat het percentage niet gecoupeerde schapen dat myasis ontwikkelde significant hoger was dan bij de gecoupeerde schapen. Daarnaast bleek ook het percentage niet gecoupeerde ooien die drachtig werden significant lager te zijn dan bij de gecoupeerde ooien
Het onderzoek van de Wageningen Universiteit , uitgevoerd in 2003, was gericht op de mogelijkheden om te fokken op een kortere staartlengte. Het succes bij de fokkerij bij het verkorten van de staartlengte, is afhankelijk van de erfelijkheidsgraad van het kenmerk. Door gebruik te maken van de data van het Suffolk Stamboek, is vastgesteld dat de erfelijkheidsgraad van staartlengte bij de geboorte 0,41 is. Dat is vergelijkbaar met kenmerken als melkproductie bij koeien en groei bij varkens en kippen en dus significant.
Een andere belangrijke constatering vanuit het onderzoek was dat elke cm verkorting van de staartlengte bij de geboorte, een verkorting van 2 cm oplevert bij een leeftijd van 4 maanden. Staartlengte verkorten door middel van gericht fokken daarop, blijkt vanuit bovenstaand onderzoek een goede en efficiënte optie te zijn.
De tijdelijke ontheffing die het SSN aanvankelijk tot 2028 toegezegd gekregen had, was gekoppeld aan de volgende voorwaarden:
- Alleen leden van het SSN mochten Suffolks couperen.
- Middels een fokprogramma, wat voor elk lid verplicht was, fokten we een kortere staart waardoor op termijn het couperen mogelijk achterwege kon blijven.
Een succesvol fokprogramma heeft wel tijd nodig
In het kader van de tijdelijke ontheffing op het coupeerverbod, worden sinds 2008 alle schapen van een fokwaarde voor staartlengte voorzien, om zo naar kortere staarten toe te kunnen fokken. Daar is inmiddels behoorlijk vooruitgang mee geboekt. Vooral de extreem lange staarten komen niet of nauwelijks meer voor. Vanaf 2008 heeft de Wageningen Universiteit om de 5 jaar, de resultaten onderzocht. De rapporten die zij publiceerden toonden aan dat we op de juiste route zitten naar een kortere staart.
Met het vervallen van de coupeerontheffing, zijn de verplichtingen van het fokprogramma en de monitoring door de Wageningen Universiteit komen te vervallen.
In de enquête die dit voorjaar onder de leden is gehouden, is door een groot deel van de leden aangegeven dat ze gericht fokken en selecteren op een kortere staartlengte en dat ook willen blijven doen. Het bestuur heeft uiteraard besloten de fokwaardeberekening voor staartlengte te handhaven. Het bestuur zal zich nog nader beraden omtrent het omgaan met een minimale index voor staartlengte voor rammen, om ingezet te mogen worden voor de fokkerij.